Приказни од Првата светска војна

Малку сме свесни дека во периодот од 1916 до 1918 година Битола и Пелистер биле центар на светот и една од најважните фронтовски точки за време на Првата светска војна. Исто така, малкумина се свесни дека жителите на градот и на потпелистерските села 22 месеца секојдневно биле изложени артилериски оган со околу 10.000 испалени проектили, не ретко полни со отровен гас.

За конфликтот, во кој биле вклучени околу 1.220.000 војници, 3.500 топови и 280 авиони, денес сведочат само воените гробишта на странските армии, но нема ниту еден споменик што сведочи за страдањата на луѓето што биле жртви на оваа туѓа војна.

Токму тоа сведоштво сака да го извади на виделина скопската агенција Аполо Имиџис, која деновиве ја објави брошурата Приказни од првата светска војна, наменета за посетителите на Националниот парк Пелистер.

Публикацијата, на 40 страници, во одделни изданија на македонски и на англиски јазик, пренесува пет приказни на луѓето од градот и од околните села, на медицинска сестра од фронтовската линија и на војници од двете страни на боиштето, кои го внесуваат читателот во стравотниот амбиент со сите сетила. Покрај одлично составениот текст на книжевникот Дарјан Раденковиќ, за тоа придонесуваат и автентичните фотографии снимени за време на воените дејствија, како и илустрациите на сликарот Атанас Ботев, инспирирани од историските материјали.

Идејата на авторите, како што вели уредникот на публикацијата, Љубомир Стефанов, била на посетителите да им дадат четиво што ќе им ги ги оживее фактографските информации што ќе ги прочитаат на информативните табли од историската патека на националниот парк и да им го направи подопирлив амбиентот што им го нудат реконстуираните ровови, митралески гнезда и бункери.

Во моментов посетителите можат да ја побараат брошурата во управата на Националниот парк Пелистер, а наскоро ќе биде достапна на информативниот штанд во кругот на паркот.

Историја на парче метал

Каква приказна зад себе кријат ордените, плакетите и медалите? Како се создава една колекција на вакви предмети? Одговорот го побаравме кај фалеристот Красимир Трајков

Пишува: Васко МАРКОВСКИ
Фото: Милан СТРЕЗОВСКИ

Сигурно досега многу пати сте го слушнале поимот фалеристика или многу пати сте слушнале вести како некому во некаква пригода му бил доделен орден, саемска плакета или медал за некакви заслуги. Но, ретко кому нешто му значат туѓите одликувања, освен на луѓето или на институциите што ги добиле и на фалеристите - луѓето што нашле задоволство и предизвик да собираат признанија втиснати на метални плочки.

Но, не брзајте со заклучокот дека собирањето ордени е само хоби што им носи задоволство само на некои чудаци, што од којзнае кои причини почнале да се занимаваат со тоа. Таквото чувство го имавме и ние, се’ додека не го запознавме скопјанецот Красимир Трајков, пасиониран фалерист, кој за тврди дека поседува примероци од најзначајните одликувања и пригодни подароци, дури и во светски размери.

СЕ’ ПОЧНА СО РИМСКИТЕ ФАЛЕРИ

Размислувајќи како историјата се храни со податоци за светските случувања, обично пред очи ни доаѓаат стари хартии со нечии мемоарски записи, архивите со историските мапи на светот, мировните договори или камените споменици на кои е испишан дел од меморијата на некое време.

Заборавајќи на другите извори, можеби би помислиле, на пример, дека светскиот саем ЕКСПО првпат се појавил во 1998 година во Лисабон или во во Хановер во 2000 година, како што помислуваме кога одвреме-навреме ќе ја чуеме на радио композицијата Експо 2000 на германската група Крафтверк. Малку сме свесни дека за историјата на индустрискиот развој на светот сведочи и Ајфеловата кула, која била подигната од француските гиганти во челичната индустрија, сакајќи на тој начин да покажат што знаат на светската изложба ЕКСПО во Париз во 1900 година.

Можеби никогаш немаше да помислиме дека такви сведоштва во себе носат и ордените, медалите или саемските плакети, ако во збирката на Трајков не го видевме златниот медал Гранд при, што и’ бил доделен на челичаната од Трст на Светската изложба што се одржала во Рим во 1925 година. Кај него го побаравме одговорот што е фалеристиката.

"Фалеристика е помошна историска наука, која е истовремено и наука и колекционерство и бизнис. Називот доаѓа од латинскиот збор фалер, како што се нарекувале ознаките за воените заслуги на командантите на римските легии. Така, преку фалерите на копјата, на облеката или на штитовите, секој можел да види во колку битки победил командантот на некоја легија и колку е тој заслужен да биде командант на воената единица што ја раководел. Оттука, оваа помошна историска дисциплина се нарекува фалеристика, а оние што ја проучуваат, што собираат или тргуваат со ордени, медали и плакети се нарекуваат фалеристи“, ни објасни Трајков покажувајќи дел од неговата ризница.

МОЈОТ АДУТ Е ЗБИРКАТА МАКЕДОНИКА

Збирката е составена од ордени, медали, плакети, беџеви и значки и заедно формираат три колекции - Македоника, Саеми и Филателија.

"Вредноста на секоја од нив ја определуваат реткоста и квалитетот на изработка. Веднаш ќе забележите дека има примероци што се исковани на мали метални плочки со врвна прецизност, но, има и лиени плакети што се набрзина изработени. На цена оние што се изработени во врвните ковачници, какви што се ковачниците во Прага и во Милано, софиски Монетен двор и Завод за израду новчаница во Белград. Тоа се ковачници што држат до својот углед и работат само со врвни уметници, медалјари, кои се вешти да ги изработат и најситните детали што треба да се исковаат на ситно парче метал", вели Трајков.

Разгледувајќи, бевме изненадени дека примероците што ги одбрал да ги видиме лесно ни влегоа под кожа, иако тоа беше нашата прва средба со една фалеристичка збирка. Впечатливи беа приказните што зад себе ги кријат саемските плакети од Светската изложба Рим 1925, плакетите што ги издал бугарскиот кнез Фердинанд по повод првиот саем што се одржал во Пловдив во 1892 година. Сепак, некако повеќе не’ допреа одликувањата со ликовите на Свети Кирил и Свети Методиј, втиснати на ватиканскиот орден што го вовел папата Лео 13, луксузниот беџ од Славистичкиот конгрес што се одржал во Софија во 1910 година или чешката плакета што била искована по повод прогласувањето на словенските просветители за патрони на Европа.

"Збирката Македоника е мојот адут. Одговорно велам дека во моментов имам повеќе примероци од Македоника отколку што имаат музеите и колекцонерите заедно. Но, не запирам тука. Собирањето, под мое менторство, ќе го продолжи мојот син, Милан Трајков, а наскоро збирката ќе ја проучува научникот Тодор Петров, кој предава фалеристика на Воената академија во Бугарија", ни рече собирачот.

ДОПИСЕН ШАХ

За крај го прашавме како се формира една фалеристичка збирка и што треба да се знае за да се создаде такво нешто.

"Создавањето фалеристичка збирка е како да играш дописен шах. Треба многу да читаш зад редовите на монографиите, треба да имаш добри контакти во високите кругови и треба да знаеш дипломатски вештини. Многу ми служи искуството од работењето во Стопанската комора на Италија, а се’ друго самото си се реди", вели Трајков.

Збогум Мајсторе!

По се’, што да се каже? Не е случајно што посегнувам по овој стих на Ален Гинзберг, што пред неколку години за првпат го чув од тебе Борисе Мајсторов, токму сега, кога сакам да се простам од тебе. Зашто, моето пишувачко исксутво ми изгледа недоволно за да го искажам тој монолог на простувањето, без притоа да се залутам низ времето и просторот.

Како би можело да се собере во шеесетина реда се’ она што го научивме преку твојот глас досега? Од каде да се почне и што да не се прескокне, а да се каже нешто што ќе биде доволно да го отслика тоа што го остави зад тебе, во фонотеките на МРТВ и во нашите спомени.?

Повозрасните би рекле - почни од Дедо Аврам или од 101 приказна, раскажи, на пример, како сите израснавме слушајќи ги неговите приказни пред заспивање, секој ден од понеделник до сабота, точно во седум навечер, кога се знаеше кога е време за легнување на децата.

Или, би било подобро да се потсетиме на седум и петнаесет, терминот што со душа го чекавме во нашето детство, кога како испрограмирани ги прекинувавме игрите без некој да го бара тоа од нас или кога родителите без да ни преречат не’ оставаа да прекинеме со учењето и пишувањето домашни задачи за следниот ден. Но, и тука од каде да почнеш - од спомените за добрината на Мечето Ушко, за аждерот што сакал да стане врапче во Три банани, за неправдите на Калимеро, за снаодливоста на Тошо мачорот, или за топлината во домот на Марко и Шарко? Но, ќе може ли некој да се сети на сите нив?

Можеби и не е случајно што ноќва, токму во овој момент, фати неочекувано невреме над Скопје, и што токму сега почна да прекинува струјата, заканувајќи се да го избрише незачуваниот текст, небаре нешто сака да ми каже: молкни и подобро најди си нешто што можеш да го сработиш!

Но, зар веќе не е доцна, сега, десетина дена по твоето заминување? Не би сакал да испаднам неблагодарник, па да оставам да заминеш без да ти заблагодарам за се’ што добив како подарок од тебе.

Ти благодарам за топлината што ми ја внесе твојот глас во моето детство, за добрината на која ме научи со ликовите што ги толкуваше во цртаните филмови. Благодарам што ме однесе да слушаме музика на Плоштадот во Шарл вил, кога твојот глас му го позајми на Артур Рембо, за морниците додека ми говореше за стравот што им го всадил на Русите планинецот од Кремљ читајќи го Осип Мандељштам. Ти благодрам за топлината на Африка што ми ја пренесе читајќи Распорувач на там-тамот од Леополд Седар Сенгор, или за лекциите за тоа што е повредно во животот, додека те слушав како го читаш Лао Це, како што те слушав секој петок од 21 до 22.

Постои една теорија, која вели дека филмовите обично ги памтиме по глуцмите што играат во нив, а ТВ-сериите по ликовите околу кои се врти приказната. Звукот на нашето детство, на нашата младост, ќе го паметиме по гласот Борис Мајсторов.

Замина врвниот мајстор кој никој не го побарал за рекламација, или како што рече деновиве Благоја Чоревски, загубивме човек кој со својот глас умееше и можеше да ги запре улиците, да бидат речиси пусти.

Не знам дали Милчо Манчевски го најде одговорот каде одат нашите гласови кога веќе ќе не’ нема, но од срце сакам да верувам дека твојот глас сега одѕвонува низ вечноста, низ универзумот, во некој космички седум и петнаесет.

Почивај во мир, Мајсторе!

Земи четку и работи!

Некој сака да оди во фитнес-центар, некој во обложувалница, некој си отвора блог или страница на Фејсбук. Дваесетина скопјани решиле нивно хоби и рекреација да биде сликањето. Тоа им го овозможила Ликовната работилница во Буњаковец

Пишува: Васко МАРКОВСКИ
Фото: Милан СТРЕЗОВСКИ

Би сакале ли дел од вашето слободно време да ви помине со умот на пасење, пред бел лист, со четка и палета со бои во рацете, со едното око подзамижано? Дали би сакале да научите да сликате од кеф, без амбиции да станете прочуен сликар или сликарка, туку во сликањето да најдете задоволство на кое ќе сакате да му го посветите слободното време?

Можеби мислите дека никогаш тоа нема да ви се случи, зашто во детството голем дел од времето за игра во неделите сте морале да го користите за да довршите цртеж по ликовно, па затоа цртањето ви буди само непријатни спомени. Или, и вашиот наставник по ликовно бил еден од најстрогите наставници во училиштето, па кога ќе помислите на неговите часови и ден денес чувствувате непријатна згрченост во стомакот. Или, додека чувствува возбудата гледајќи изложба на слики по којзнае кој пат се убедувате себеси дека сте тотален антиталент, дека не ве бива за ликовно изразување.

Но, дали и понатаму ќе размислувате така, ако сретнете сликар што ќе ви рече дека и вие можете да научите да сликате, дека ликовната уметност не е недостижна како што обично се мисли?

СЛИКААТ ЗА ЗАДОВОЛСТВО

Дека и тоа е можно се уверивме кога ја посетивме Ликовната работилница во близина на Универзалната сала во Скопје. За тоа сведочат дваесетина луѓе, на возраст од од 6 до 60 години, кои решиле да тропнат на вратата на ателјето на сликарот Милош Милосавлевиќ, сакајќи да видат дали навистина и тие би можеле да научат да сликаат, како што било напишано во летоците што биле оставени на рекламната табла на булеварот Партизански одреди.

"Тука ме донесе личната желба за сликање, што тлеела со години. Пред да дојдам овде не сум сретнала нешто слично. Самиот пристап, уште од рекламата, беше охрабрувачки - го ослободува човекот да тропне на врата и да праша дали и тој може да учи сликање. Тоа ме охрабри и мене. Пристапот на Милош е одличен - настапува пријателски, знае да го извлече максимумот од секого и има способност уште од првиот момент да насети кој какви афинитети има", ни раскажа правничката Ирена Десовска, член на работилницата на Милосавлевиќ.

Додека се обидуваше да ја постави перспективата на нејзината слика, на соседните штафелаи работеа средношколката Тијана Катушевска и Марија Јорданоска, ученичка од четврто одделение. Во моментов во работилницата членуваат 14 луѓе, поделени во 4 групи.

"Главно тоа се реализирани луѓе со свои професии, со завршено високо образование. Речиси никој од нив нема никаква допирна точка со сликањето во својата професија. Меѓу членовите имаме правник, доктор по биологија, актерка, кибернетичар, економистки, информатичарка и ученици од основно и од средно училиште. Најчесто сакаат да учат цртање и сликање, но имаме и луѓе што сакаат рекреативно да се занимаваат со сликарство. Ако се занимавале претходно аматерски со сликање сакаат да се доусовршат и да научат нови техники, како што направи Ирена, која реши да почне од почеток и покрај претходното искуство", ни рече Милосавлевиќ откако разгледа како оди работата на трите штафелаи.

Еден од поинтересните примери за шареноликоста на профилите што членуваат во Ликовната работилница е апсолвентка по психологија, која сакала преку сликарството да го продлабочи своето знаење во психологијата и обратно.

"Поради нејзината професија, најмногу беше заинтересирана за портретите. Како во психологијата, така и во ликовната уметност ја имаме истата поделба на карактери - сангвиник, флегматик, меланхолик и колерик. Таа сакаше да се доусоврши за сликање портрет и кај неа имаме неверојатно брз напредок. Веднаш забележавме дека имала голем потенцијал во себе и веднаш ќе го забележите нејзиниот напредок кога ќе ги споредите портретите што ги работеше во минатите три месеци. Посебно ме израдува што веќе почнала да добива и нарачки на портрети", ни рече Милош.

СОНУВАВ ЗА РАБОТИЛНИЦА

Разговарајќи на течен македонски јазик, со забележлива српска артикулација на неколку гласови, бевме убедени дека Милош е роден скопјанец, кој најверојатно има српско потекло. Подоцна разбравме дека во Скопје живее само три години, каде што го донеле постдипломските студии на Ликовната академија.

"По потекло сум од Србија, од Врање. Дипломирав класично, штафелајно сликарство на Факултетот за уметности во Ниш, а во Скопје дојдов на постдипломски студии и наскоро треба да ја одбранам магистратурата кај професор Родољуб Анастасов. Во меѓувреме се оженив за Македонка, а македонскиот јазик ми е дел од секојдневието. Не би имал никакви проблеми и да зборувам српски, но сметам дека е основен ред кога живееш во некоја држава да го научиш јазикот што се зборува во таа држава", ни раскажа.

Бевме љубопитни и како се родила идејата да отвори ликовна работилница и како се случило да ја отвори токму во Скопје.

"Инспирација ми беа ателјеата во белградската улица Шуматовачка и во квартот Кошутњак, во кои се подготвував за приемен испит на Факултетот за уметности во Ниш. Уште од тогаш бев решен кога ќе ги завршам студиите и јас да отворам такво ателје, во кое ќе се подготвуваат подготвуваат кандидати што сакаат да се запишат на ликовна академија или на архитектонски факултет, но се случи да работам и со луѓе што сакаат да учат сликање заради рекреација. Кога дојдов во Скопје ме изненади што еден главен град, универзитетски град, нема такво нешто и решив токму тука да го отворам ателјето за кое сонував", ни раскажа Милош.


И ЈАС УЧАМ ОД НИВ

Наставата во работилницата е индивидуална, се работи во групи составени најмногу од 5 луѓе, а програмата се подготвува за секој член посебно.

"Кога ги формираме групите внимаваме тие да се составени од луѓе што се врсници и што имаат слични интереси за сликарството. Ако работеле нешто претходно, обично барам да видам што работеле, за да можам да направам анализа што е кај него најпотребно и каде е неговиот најголем потенцијал. Откако се формирани групите, пред секој час со секого поединечно се договараме што сака да работи, што го интересира во моментот, но и тоа е дел од една програма за развој на техниките", вели Милосавлевиќ.

Првата годишнина од постоењето, на средината на март, работилницата планира да ја одбележи со изложба на слики и цртежи што ги изработиле нејзините членови, а наскоро планират да му подарат збирка цртежи на креативното катче во Клиниката за детски болести во Скопје.

"Во ателјето веќе имаме голема збирка детски цртежи и дела од возрасните членови. На два-три месеца преку нив правиме експертски анализи кои покажуваат од каде сме тргнале, каде сме стигнале и што треба да направиме за да ја подобриме програмата. Во март, на годишнината од основањето, планираме да направиме годишна изложба, со која ќе покажеме што сме постигнале. Досега учествувавме на неколку ликовни конкурси и неодамна освоивме неколку награди на меѓународното ликовно биенале во Софија, на кое учествуваат деца на возраст од 8 до 12 години . Нашите членови се претставија со цртежи на слободна тема, кои ги изработивме за време на часовите во ателјето и со нив освоивме една прва, една четврта награда и неколку пофалници", ни отктри Милосавлевиќ.

За крај решивме да замолчиме и да впиеме нешто од атмосферата додека Милош им ги даваше последните инструкции на Ирена, Тијана и Марија.

"И јас учам од нив и тоа воопшто не го кријам. Самиот Пикасо изјавил дека со целото неговото работење се стремел неговото сликање повторно да го сведе на детски цртеж. Ние, возрасните сме оптоварени со некои норми и ограничувања што ни ги наметнува животот, но за мене најинспиративни се искреноста и спонтаноста на децата", ни рече учителот.

Ризница во 60.000 м2

Сакајќи да привлече што повеќе посетители, Музејот на Македонија од неодамна воведе бесплатни викенд посети, секој последен викенд во месецот. Доволен повод и таму да побараме дел од непознатата Македонија.

Пишува. Васко МАРКОВСКИ
Фото: Милан СТРЕЗОВСКИ

Сте помислиле ли дека можете во еден ден да прошетате низ временски појас од десетина илјади години, низ минатото што го памети просторот во кој денес се движите, а за тоа да не ви биде потребна временска машина или некаков друг уред што ќе ве пренесе низ времето? Сакате ли еден поинаков викенд, кој ќе ја освежи вашата креативност, будејќи подзаборавени хоризонти од вашата генетска меморија, без да морате да одвоите многу пари за такво задоволство? И тоа го има, на еден километар над центарот на Скопје. За максимално уживање, потребно е да одвоите три-четири часа, да го исклучите мобилниот телефон и да ги понесете вашата љубопитност и, евентуално, некој за добро друштво.

ПОКАНА ПЛУС ЗА ПОСЕТИТЕЛИТЕ

Не ни требаше многу да ја загриземе јадицата да појдеме во ризницата на националното културно богатство, откако ја прочитавме веста за бесплатните викенд посети што неодамна ги воведе управата на Музејот на Македонија.

Одејќи на закажаната средба со директорката Мери Аницин - Пејоска (десно), уште еднаш се потсетивме дека покрај нас поминале уште неколку години, носејќи ги истиот монолог и истиот немукает како изговор во главите - се’ се токмиш да појдеш, ама никако да најдеш време да отидеш во Музејот. Последен пат си бил како дете, како ученик во основно или во средно и - толку. Во меѓувреме чат-пат си бил на некоја изложба, на некоја промоција и - толку.

Бевме изненадени што токму тој феномен беше една од првите работи што ни ги кажа Пејоска како причина за воведување на бесплатните посети.

"Конкретно, најмногу ни недостасува публика од средношколската и студентската младина. Преку едукативната програма на Музејот, имаме многу проекти со градинките и со основните училишта, за ученици од прво до четврто одделение. Тие се редовни посетители, но младите ги снемува кога ќе дојдат на тинејџерска возраст. Тоа е комплексен проблем, кој треба да се решава во многу насоки, а една од нив се бесплатните викенд-посети, секој последен викенд во месецот - иако цената никогаш не била проблем за посетеноста. Бесплатниот влез е само мотив плус или покана плус за публиката", ни рече Аницин - Пејоска.

КУЛТУРНА ПАТЕКА

Во акцијата за анимирање на посетителите на Музејот ќе бидат вклучени и студентите од Архитекстонскиот факултет, од Ликовната и Музичката академија и од средното музичко училиште. Мразот го пробиле студентите по архитектура, кои во текот на минатиот семестар подготвиле ентериерни и просторни решенија за поставките, влезот на Музејот и за музејската продавница.

"Работата не е само да ги поканиш еднаш да дојдат, туку да бидат овде постојано присутни и да го чувствуваат Музејот како свој. Студентите ќе дадат ново освежување. Имаат многу посмели идеи, кои мислам дека треба да се имплементираат во Музејот. Најважно е што тие веќе се присутни тука и го доживеаа Музејот како свој", вели Пејоска.

Меѓу решенијата што ги понудиле младите архитекти е и проектот Културна патека, која треба да ги поврзе културните вредности во околината на скопското Кале и Старата чаршија. Од постоечките содржини, во трасата на патеката влегуваат Музејот на современата уметност, тврдината Кале, црквата Свети Спас, Музејот на Македонија и Старата чаршија, а како нови содржини се планирани археолошки парк на Кале и парк на скулптури кај Музејот на современата уметност.

"Една од идеите е да соработуваме и со Ликовната и Музичката академија. Сугестијата беше студентите од Ликовната академија, првите вежби за композиција и пропорција наместо да ги работат на бисти и скулптури во Академијата, да ги одржуваат во Музејот, и да работат со нашите археолошки скулптури. Тоа би било подолготраен процес, кој, исто така, треба да им го направи Музејот близок. Со Музичката академија се договоривме секој настан во Музејот - изложби, проекции и промоции - да биде поткрепен со настап на студентите од Академија, а од минатата година, учениците од Средното музичко училиште ги одржуваат завршните концерти во изложбениот простор на Музејот", вели Пејоска.

ДА СЕ ЗАБОРАВИШ ОД ГЛЕДАЊЕ

Но, што е тоа што толку сака да им го покаже Музејот на Македонија на посетителите? Ако сте подзаборавиле, верувајте - има што да покаже, како што се уверивме со нашата прошетка, во што ни помогна Нада Андоновска, музејскиот соработник за односи со јавноста.

Сте помислиле ли дека одлагајќи го моментот да појдете во Музејот, пропуштате на едно место да ги видите Големата мајка од Тумба Маџари, тетовската Менада, накитот на пајонската свештеничка од Марвинци, теракотните икони од Виничко кале, царските двери од црквата Свети Пантелејмон во Нерези, униформата на генерал Михајло Апостолски, фотелјата на Крсте Мисирков, или машината за пишување на Димитрија Чуповски. Не е доволно? Тогаш, не забравајте на макетите на традиционални македонски куќи, реконструкциите на македонски градски и селски соби, женската носија што тежи повеќе од 50 килограми или камените споменици од лапидариумот во Куршумли Ан.

"Музејот има огромни, атрактивни и импресивни културни богатства, но многу е важно и како се тие презентирани. Од гледна точка на презентирањето најимпресивен е етнолошкиот дел. Имаме огромно етнолошко културно богатство, кое е импресивно и специфично, особено за странците. Често имаме коментари дека ние немаме царска династија, но во етнолошката поставка имаме артефакти, особено невестински носии, што се побогати од било која царска облека. Сум шетала во многу музеи во светот, но не сум видела толку богата облека. Една од највредните колекции што ја имаме е галеријата на икони, која знае и да ги расплаче луѓето кога ќе видат дела како иконата Богородица Пелагонитиса од манастирот Зрзе, кај Прилеп. Нејзината вредност, во светски размери, се вреднува колку и едно дело на Пикасо", вели Аницин - Пејоска.

И самите можевме да забележиме дека артефактите што се изложени во витрините би можеле кажуваат повеќе кога би биле поставени во контекстуален амбиент, наместо во витрини. Покрај воодушевувањето, тоа е една од почестите забелешки што ќе ги прочитате во книгата на впечатоци на излезот од Музејот. Ги прашавме нашите домаќини дали планираат такво нешто.

"Во моментов правиме реконструкција на неолитска куќа во која ќе бидат поставени артефактите од тој период. Истовремено подготвуваме и реконструкција на поставката Бронзено време. Нашиот музејски уметник направи скулптурална претстава на пајонската свештеничка од Марвинци, преку која ќе ја презентираме колекцијата Македонски бронзи. Во тек е и повеќемесечен зафат, со кој ја реконципираме историската поставка, а за дел од другите поставки подготвуваме и видео-презентации, кои ќе ја дозаокружат приказната на експонатите што се изложени во витрините", ни рече Пејоска.

Пред да заминеме бевме љубопитни колку време е потребно за да можат посетителите прописно да прошетаат низ сите делови од поставките. Како што не’ посоветува Андоновска, ако не сте биле подолго време, или ако одите во Музејот првпат, најдобро би било да одвоите четири до пет часа.

НА КАФЕ ВО МУЗЕЈ

Октако ја разгледавме музејската продавница, полна со пријатни изненадувања, само од себе ни дојде прашањето дали има каде да се земе здив додека трае една таква прошетка. Ни одговорија со уште едно пријатно изненадување.

Сакајќи и на тој начин да привлече посетители, Музејот наскоро повторно ќе го активираме музејското бифе. Дел од кафулето ќе биде на отворено, опкружен со поставка камена пластика од лапидариумот во Куршумли Ан. Идејата, како што ни рекоа, е музејското бифе да биде пријатно место за средби и за дружење, во несекојдневен музејски амбиент.